top of page

Mesai Hesaplama 2026: Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Mesai hesaplama, bir çalışanın normal çalışma süresini aşan saatlerini bulup bu saatlere ödenecek zamlı ücreti hesaplama işidir. 4857 sayılı İş Kanunu'na göre haftalık 45 saati aşan her saat fazla çalışmadır ve işveren bu saatleri normal saat ücretinin yüzde 50 fazlasıyla öder. Hesap üç adımdan oluşur: saatlik brüt ücreti bulursunuz, fazla çalışılan saati belirlersiniz ve ikisini zam katsayısıyla çarparsınız.

Bu rehberde fazla mesai formülünü, %25 ile %50 zam arasındaki farkı ve 2026 asgari ücretiyle çözülmüş örnekleri anlatıyoruz. Son bölümde fazla mesai kayıtlarını elle tutmakla PDKS ile tutmayı karşılaştırıyoruz. Örneklerdeki tüm tutarlar brüttür. Çalışılan gün, eksik gün ve SGK prim günü hesabını ise Puantaj Hesaplama Rehberi yazımızda ayrıca ele aldık.

Mesai Hesaplama Nedir?

Mesai hesaplama aslında iki ayrı işten oluşur. Birincisi mesai saati hesaplama, yani çalışanın o hafta kaç saat çalıştığını bulmaktır. İkincisi mesai ücreti hesaplama, yani bu saatlere ne kadar ödeneceğini bulmaktır.

İlk adım giriş-çıkış kayıtlarından, ikinci adım ücret bilgisinden beslenir. Bordrodaki hataların çoğu ilk adımda olur. Saat yanlışsa formül doğru olsa bile sonuç yanlış çıkar.

Kanunda "fazla mesai" yerine "fazla çalışma" ifadesi geçer. Hesabı etkileyen temel kurallar şunlardır:

  • Haftalık sınır: Normal çalışma süresi haftada en çok 45 saattir (md. 63). Bu süreyi aşan çalışma fazla çalışmadır (md. 41).

  • Yıllık sınır: Bir çalışanın yıllık fazla çalışması 270 saati geçemez. Sınır aşılsa bile fiilen yapılan fazla çalışmanın ücreti ödenir.

  • Günlük sınır: Günlük çalışma süresi 11 saati aşamaz.

  • Onay: Fazla çalışma için çalışanın onayı gerekir. Yönetmelik bu onayın yazılı alınmasını öngörür.

  • Yasak gruplar: 18 yaşını doldurmamış, gebe veya emziren çalışanlara ve kısmi süreli çalışanlara fazla çalışma yaptırılamaz.

  • Mola: Ara dinlenme süreleri çalışma süresine girmez.

Fazla Mesai Nasıl Hesaplanır? 3 Adım

Fazla mesai hesaplama için önce haftalık toplam çalışma süresini bulursunuz. Ardından bu süreden 45 saati çıkarırsınız. Kalan süre, yüzde 50 zamlı ödenecek fazla çalışmadır. Örnek bir çalışan alalım: pazartesiden cumaya 08:30'da giriyor, 19:15'te çıkıyor ve her gün 1 saat mola kullanıyor.

  1. Haftalık çalışma süresini bulun. Günlük net çalışma 10 saat 45 dakika eksi 1 saat moladan 9 saat 45 dakikadır. Beş günün toplamı 48 saat 45 dakika eder. Bu süreden 45 saati çıkarınca 3 saat 45 dakika fazla çalışma kalır.

  2. Küsuratı yuvarlayın. Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre toplam fazla çalışmada yarım saatten az süreler yarım saate, yarım saati aşan süreler bir saate tamamlanır. Örnekteki 45 dakika bir saat sayılır, yani bu çalışana 4 saat fazla çalışma ödenir.

  3. Ücreti hesaplayın. Formül şöyledir: fazla mesai ücreti = (aylık brüt ücret / 225) x 1,5 x fazla çalışma saati.

Dikkat: Yuvarlama kuralı haftalık fazla çalışma toplamına uygulanır. Giriş ve çıkış saatlerini kayda geçirirken yuvarlama yapmayın; gerçek saatleri yazın.

İşyerinizde denkleştirme uygulanıyorsa hesap haftalık değil, dönem ortalamasıyla yapılır. Kanuna göre iki aylık süre içinde haftalık ortalama 45 saati aşmayan çalışma fazla çalışma sayılmaz. Toplu iş sözleşmesi bu süreyi dört aya kadar uzatabilir.

İpucu: Hesabı ayın toplamı üzerinden değil, her hafta için ayrı yapın. Ayın toplam saatinden sabit bir sayıyı çıkarmak gibi kısayollar, bir haftası yoğun diğer haftası boş geçen çalışanlarda fazla mesaiyi gizler.

Saatlik Ücret Nasıl Hesaplanır?

Aylık ücretle çalışan biri için saatlik brüt ücret, aylık brüt ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur. 225 sayısı 30 gün x 7,5 saatten gelir. Bu yöntem bordro uygulamasında ve Yargıtay hesaplarında yerleşik olarak kullanılır.

2026 brüt asgari ücreti 33.030 TL'dir. Buna göre asgari ücretlinin saatlik brüt ücreti 33.030 / 225 = 146,80 TL olur.

  • Aylık ücretli: Aylık brüt ücreti 225'e bölersiniz.

  • Günlük ücretli: Günlük brüt ücreti 7,5'e bölersiniz.

  • Saatlik ücretli: Saatlik ücreti doğrudan kullanırsınız.

Mesai Ücreti Hesaplamada Sık Yapılan 3 Hata

  • Net maaşı 225'e bölmek: Fazla mesai brüt ücret üzerinden hesaplanır. Net maaştan yola çıkan hesap bordrodaki karşılığı vermez.

  • Günlük ücretle hesaplamak: Aylık ücreti 30'a bölüp günlük ücretle hesap yapmak yanlıştır. Fazla mesai saat bazında ödenir, günlük ücret önce 7,5 saate bölünmelidir.

  • Ek ödemeleri kontrol etmemek: Prim, yol ve yemek gibi kalemlerin saatlik ücrete dahil olup olmadığı sözleşmeye ve ödemenin niteliğine göre değişir. Bu konuda tek bir kural vermek yanıltıcı olur.

Sözleşmenizde "fazla mesai ücrete dahildir" gibi bir hüküm varsa durum değişir. Yargıtay bu tür hükümleri genel olarak yıllık 270 saate kadar geçerli kabul eder. Bu sınırı aşan fazla çalışma ise ayrıca ödenir. Kendi durumunuz için sözleşmenizi bir uzmana inceletmenizi öneririz.

%25 ve %50 Zamlı Çalışma Arasındaki Fark

Kanun iki ayrı zamlı çalışma türü tanımlar. Hangisinin uygulanacağını iş sözleşmenizdeki haftalık çalışma süresi belirler.

Kriter

Fazla çalışma

Fazla sürelerle çalışma

Ne zaman oluşur?

Haftalık 45 saati aşan çalışmada

Sözleşme süresi 45 saatin altındaysa, bu süreyi aşan ve 45 saate kadar olan çalışmada

Zam oranı

%50 (x 1,5)

%25 (x 1,25)

Çalışan isterse serbest zaman

Her saat için 1 saat 30 dakika

Her saat için 1 saat 15 dakika

Kanuni dayanak

md. 41/2

md. 41/3

Rakamlı örnek: Sözleşmesinde haftalık 40 saat yazan, aylık brüt ücreti 54.000 TL olan bir çalışan bir hafta 48 saat çalışmış olsun.

  • Saatlik brüt ücret: 54.000 / 225 = 240 TL

  • 40 ile 45 saat arası (yüzde 25 zamlı): 5 x 300 TL = 1.500 TL

  • 45 saati aşan kısım (yüzde 50 zamlı): 3 x 360 TL = 1.080 TL

  • O haftanın zamlı ödemesi: 2.580 TL brüt

Çalışan, zamlı ücret yerine serbest zaman kullanmayı seçebilir. Bu seçim çalışana aittir; işveren çalışanı serbest zamana zorlayamaz. Serbest zaman altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücretten kesinti yapılmadan kullandırılır.

Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma ayrı bir kalemdir ve başka kurallarla ücretlendirilir (md. 47). Bu yazıdaki katsayılar o günler için geçerli değildir.

2026 Fazla Mesai Ücreti Hesaplama Tablosu

Aşağıdaki tablo farklı brüt ücretler için yüzde 50 zamlı fazla çalışma tutarlarını gösterir. Kendi ücretinize en yakın satıra bakarak yaklaşık tutarı görebilirsiniz. Tablo şu varsayımlara dayanır: çalışan aylık ücretlidir, sözleşmesindeki haftalık süre 45 saattir, işyerinde denkleştirme uygulanmaz ve sözleşmede fazla mesainin ücrete dahil olduğuna dair hüküm yoktur. Tutarlar brüttür ve yalnızca çıplak ücret üzerinden hesaplanmıştır.

Aylık brüt ücret

Saatlik brüt ücret

1 saat fazla mesai

10 saat fazla mesai

20 saat fazla mesai

33.030 TL (asgari ücret)

146,80 TL

220,20 TL

2.202,00 TL

4.404,00 TL

40.000 TL

177,78 TL

266,67 TL

2.666,67 TL

5.333,33 TL

54.000 TL

240,00 TL

360,00 TL

3.600,00 TL

7.200,00 TL

67.500 TL

300,00 TL

450,00 TL

4.500,00 TL

9.000,00 TL

90.000 TL

400,00 TL

600,00 TL

6.000,00 TL

12.000,00 TL

Ayın tamamı için hesap yaparken haftaları ayrı ayrı değerlendirin. Örneğin dört hafta boyunca haftada 50 saat çalışan biri her hafta 5 saat, ayda toplam 20 saat fazla çalışma yapar. Aylık brüt ücreti 54.000 TL ise bu ayın fazla mesai ücreti 7.200 TL brüt olur.

Brüt Fazla Mesai Nete Nasıl Dönüşür?

Fazla mesai ücreti bordroya brüt olarak eklenir ve diğer ücret kalemleri gibi kesintiye tabidir:

  • SGK işçi payı: Yüzde 14

  • İşsizlik sigortası işçi payı: Yüzde 1

  • Gelir vergisi: Yıl içindeki kümülatif matraha göre yüzde 15'ten başlayan dilimler

  • Damga vergisi: Binde 7,59

Asgari ücrete isabet eden kısım gelir ve damga vergisinden istisnadır. Fazla mesai bu tutarın üzerine eklendiği için vergilendirilir. Gelir vergisi dilimi yıl içinde yükselebildiğinden aynı brüt fazla mesai ocakta ve kasımda farklı net tutar bırakabilir. Bu yüzden net tutar için tek bir oran vermek doğru olmaz; kesin rakamı bordronuzda görürsünüz.

Karşılaştırma için: 2026 net asgari ücreti 28.075,50 TL'dir. Bu tutar, brüt asgari ücretten yalnızca SGK ve işsizlik primleri düşülerek bulunur.

Fazla Mesai Kayıtları Nasıl Tutulur?

Doğru bir mesai hesaplama, doğru tutulmuş saat kayıtlarıyla başlar. Fazla mesai uyuşmazlığında ispat yükü kural olarak çalışandadır. Ancak mahkeme işyerinin puantaj ve giriş-çıkış kayıtlarını da inceler. Yani düzenli kayıt hem çalışanın hem işverenin işine yarar. Bir fazla mesai kaydında en azından şu bilgiler bulunmalıdır:

  • Giriş-çıkış: Tarih, giriş ve çıkış saati

  • Mola: Kullanılan ara dinlenme süresi

  • Haftalık toplam: Haftalık toplam süre ve 45 saati aşan kısım

  • Onay: Çalışanın yıllık fazla çalışma onayı ve fazla çalışmayı isteyen ya da onaylayan yönetici

  • Serbest zaman: Seçildiyse kullanıldığı tarih

  • Yıllık toplam: Yıl başından beri biriken fazla çalışma (270 saat sınırı için)

Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Bu nedenle kayıtları en az bu süre boyunca erişilebilir tutmanızı öneririz.

Manuel Takip mi, PDKS ile Takip mi?

Fazla mesai kayıtları iki yolla tutulur: elle (imza föyü, defter, Excel) ya da bir personel devam kontrol sistemiyle (PDKS). Aradaki temel fark, saatin kaynağıdır.

Kriter

Manuel takip

PDKS ile takip

Saatin kaynağı

Çalışanın veya yöneticinin yazdığı saat

Cihazın ya da mobil uygulamanın zaman damgası

Haftalık 45 saat kontrolü

Elle toplanır

Tanımlanan kurala göre hesaplanır

Mola düşümü

Her gün ayrı hesaplanır

Vardiya tanımına göre uygulanır

270 saat sınırı

Ayrı bir listede izlenmesi gerekir

Raporlardan izlenebilir

Sonradan düzeltme

Kim, ne zaman değiştirdi belli olmaz

Sistem destekliyorsa değişiklik kaydı tutulur

Maliyet

Yok denecek kadar az

Yazılım, gerekirse cihaz maliyeti

Uygun olduğu yapı

Az kişili, sabit saatli işyerleri

Vardiyalı, çok şubeli veya sahada çalışan ekipler

PDKS'nin de sınırları vardır. Bir çalışanın işyerinde bulunması, o sürenin tamamında çalıştığı anlamına gelmeyebilir. Vardiya ve mola kuralları yanlış tanımlanırsa hata da otomatik olarak her aya taşınır. Bu yüzden sistemi kurduktan sonra ilk birkaç ayın sonuçlarını elle kontrol etmenizi öneririz. PDKS'nin genel mantığını PDKS Nedir? yazımızda anlattık.

Armongate PDKS ile giriş-çıkışlar çalışanın akıllı telefonundan (QR, NFC, Bluetooth) ya da kapıdaki VPass okuyucudan kaydedilir. Kayıtlar bulut tabanlı panelde toplanır; fazla mesai, geç kalma ve devamsızlık raporlarına dönüşür. Saha ekipleriniz için ayrıntılar Mobil PDKS Nedir? rehberimizde.

Mevcut kartlı sisteminiz varsa onu kullanmaya devam edebilirsiniz. VPass okuyucu Mifare kartları da okur. Kart teknolojileri arasındaki farkları Kartlı Geçiş Sistemi Nedir? yazımızda anlattık.

Sık Sorulan Sorular

Mesai hesaplama nasıl yapılır? Önce haftalık toplam çalışma süresini bulur, bu süreden 45 saati çıkarırsınız. Kalan süreyi yarım saat kuralına göre yuvarlarsınız. Son olarak aylık brüt ücreti 225'e bölüp çıkan saatlik ücreti 1,5 ve fazla çalışma saatiyle çarparsınız.

Fazla mesai ücreti brüt mü net mi hesaplanır? Brüt hesaplanır. Aylık brüt ücret 225'e bölünür, çıkan saatlik ücret zam katsayısı ve fazla saatle çarpılır. Net tutar, vergi ve prim kesintilerinden sonra bordroda oluşur.

Asgari ücretlinin 1 saatlik fazla mesai ücreti ne kadar? 2026'da saatlik brüt asgari ücret 146,80 TL'dir. Yüzde 50 zamlı bir saatlik fazla çalışma ücreti 220,20 TL brüttür.

Ayda en fazla kaç saat fazla mesai yapılabilir? Kanunda aylık bir sınır yoktur; sınır yıllık 270 saattir. Bu, aylık ortalama 22,5 saate denk gelir ama ayrı bir aylık sınır değildir.

Cumartesi çalışması fazla mesai sayılır mı? Gün değil, haftalık toplam belirleyicidir. Cumartesi dahil haftalık çalışma 45 saati aşıyorsa aşan kısım fazla mesaidir.

Fazla mesai yerine izin kullanılabilir mi? Evet, çalışan isterse. Her fazla çalışma saati için 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanılır. Bu süre altı ay içinde ve ücret kesilmeden verilir.

Armongate PDKS giriş ve çıkış kayıtlarını vardiya planıyla otomatik eşleştirir, haftalık 45 saati aşan süreyi ayırır ve yıllık 270 saat sınırını raporlarda izlemenizi sağlar. Fazla mesai raporunu elle toplanan saatlerden değil, doğrudan geçiş kayıtlarından alırsınız. Ücretsiz deneyin ya da ekibimize yazın.

Mesai hesaplama ve fazla mesai ücreti rehberi, Armongate logolu blog kapağı

 
 
 

Yorumlar


bottom of page